ورزشکار دویدن

برنامه بدنسازی و آمادگی جسمانی دویدن

برنامه دویدن برای ۵ کیلومتر، ۱۰ کیلومتر، نیمه‌ماراتن و ماراتن: دوی آرام، تمپو، اینتروال و دوی طولانی با افزایش تدریجی، به‌علاوه تمرین قدرتی و پیشگیری از شین‌اسپلینت و آسیب آشیل.

دوره‌بندی فصل

خارج از فصل: زمان ساختن پایه: حجم قدرتی بیشتر، هوازی پایه و رفع ضعف‌ها.

پیش‌فصل: تبدیل قدرت به توان و آمادگی ویژه رشته؛ شدت بالا و حجم متوسط.

فصل مسابقات: حفظ قدرت با حجم کم، ریکاوری و مدیریت بار اطراف روز مسابقه.

اوج / نزدیک مسابقه مهم: کاهش حجم (تیپر)، حفظ شدت و تازه ماندن برای روز مسابقه.

پیشگیری از آسیب

آسیب‌های رایج دویدن: زانوی دونده، شین‌اسپلینت، تاندون آشیل و درد کف پا (پلانتار).

در هر جلسه حرکات پیشگیری مخصوص همین آسیب‌ها گنجانده می‌شود.

هدف مسافت: ۵ کیلومتر، ۱۰ کیلومتر، نیمه‌ماراتن، ماراتن، تریل / کوهستان

تست‌های آمادگی

  • زمان ۵ کیلومتر — بهترین زمان ۵ کیلومتر.
  • زمان ۱۰ کیلومتر — بهترین زمان ۱۰ کیلومتر.
  • تست کوپر (۱۲ دقیقه) — بیشترین مسافتی که در ۱۲ دقیقه می‌دوی؛ تخمین VO2max.
  • ضربان قلب استراحت — صبح بعد از بیدار شدن؛ نشانه آمادگی هوازی.

نتایج روی نمودار ذخیره و رکوردها مشخص می‌شوند.

نمونه اجزای برنامه دویدن

آمادگی ویژه رشته

دوی آرام هوازی (پایه) آمادگی و استقامت

با سرعتی بدو که بتوانی جمله کامل بگویی (ناحیه ضربان ۲). ریتم قدم‌ها کوتاه و سبک، فرود زیر بدن.

دوی اینتروال آمادگی و استقامت

تکرارهای تند با ریکاوری فعال (یورتمه یا راه رفتن). سرعت همه تکرارها یکسان بماند؛ اگر افت کرد ست را تمام کن.

دوی تمپو (آستانه) آمادگی و استقامت

سرعت «سخت اما پایدار» (ناحیه ۳ تا ۴)؛ فقط چند کلمه می‌توانی حرف بزنی. ۱۰ دقیقه گرم کن و ۱۰ دقیقه سرد.

دوی طولانی آمادگی و استقامت

آرام و پیوسته؛ هر ۳۰ تا ۴۰ دقیقه آب و در دوهای بیش از ۷۵ دقیقه کربوهیدرات (خرما، ژل).

فارتلک (بازی سرعت) آمادگی و استقامت

دوی پیوسته با تکه‌های تند نامنظم (مثلاً تا تیر چراغ برق بعدی تند، بعد آرام).

اسپرینت سربالایی آمادگی و استقامت

سربالایی ۶ تا ۱۰ درصد، ۸ تا ۱۲ ثانیه با حداکثر قدرت، برگشت آرام پیاده؛ زانو بالا و دست‌ها فعال.

دریل‌ها و توان

اسکیپ A (دریل فنی دویدن) دریل مهارتی

زانو تا ارتفاع لگن، فرود روی پنجه زیر بدن، دست مخالف هماهنگ.

پرش پوگو (مچ پا) پلایومتریک و توان

پرش‌های کوتاه و سریع با زانوی تقریباً صاف؛ زمان تماس با زمین کوتاه.

پرش تک‌پا و ثبات پلایومتریک و توان

روی یک پا جلو بپر و ۲ ثانیه بدون لرزش فرود را نگه دار (پیشگیری از آسیب رباط صلیبی).

پرش طول جفت پلایومتریک و توان

دست‌ها را عقب ببر، با باز شدن کامل لگن جلو بپر و نرم و ثابت فرود بیا.

پیشگیری از آسیب

پایین‌آوردن آهسته ساق (آشیل) پیشگیری از آسیب

با دو پا بالا برو و روی یک پا در ۳ تا ۴ ثانیه پاشنه را پایین‌تر از پله بیاور.

بالا آوردن پنجه (ساق جلو) پیشگیری از آسیب

پشت به دیوار، پاشنه روی زمین؛ پنجه‌ها را بالا بیاور و آرام پایین بگذار (پیشگیری از شین‌اسپلینت).

ابداکشن ران خوابیده پیشگیری از آسیب

به پهلو، پای بالا صاف و کمی عقب؛ تا ۴۵ درجه بالا ببر (سرینی میانی برای ثبات زانو).

تعادل تک‌پا پیشگیری از آسیب

روی یک پا با زانوی کمی خم بایست؛ برای سختی بیشتر چشم‌ها را ببند یا توپ پاس بده.

تحرک و کشش

کشش خم‌کننده ران تحرک و کشش

زانو روی زمین، باسن را منقبض و لگن را کمی جلو ببر؛ ۳۰ ثانیه هر طرف.

تحرک مچ پا (زانو به دیوار) تحرک و کشش

پنجه چند سانت با دیوار فاصله؛ زانو را بدون بلند شدن پاشنه به دیوار برسان.

کشش پشت‌ران تحرک و کشش

پا روی سطح کوتاه، کمر صاف و از لگن به جلو خم شو؛ بدون تکان.

تغذیه ورزشی دویدن

قبل از تمرین

  • ۳ تا ۴ ساعت قبل: وعده اصلی پرکربوهیدرات، کم‌چرب و کم‌فیبر (مثل چلو مرغ یا ماکارونی با مرغ).
  • ۱ تا ۲ ساعت قبل: میان‌وعده سبک (نان و عسل، موز، ۳ تا ۴ خرما).
  • غذای سرخ‌کرده، پرادویه و حبوبات سنگین را نزدیک تمرین نخور.

حین تمرین

  • تمرین‌های بیش از ۶۰ تا ۷۵ دقیقه: هر ساعت ۳۰ تا ۶۰ گرم کربوهیدرات (۳ تا ۵ خرما، کشمش یا نوشیدنی ورزشی).
  • بیش از ۲٫۵ ساعت: تا ۹۰ گرم در ساعت (ترکیب گلوکز و فروکتوز، فقط اگر روده‌ات تمرین کرده باشد).

بعد از تمرین

  • تا ۱ ساعت بعد: ۲۰ تا ۴۰ گرم پروتئین + کربوهیدرات (مثل ماست و نان و خرما، یا شیر و موز، یا چلو کباب مرغ).
  • اگر کمتر از ۸ ساعت تا جلسه بعد فاصله داری، ۱ تا ۱٫۲ گرم کربوهیدرات به ازای هر کیلو در ۴ ساعت اول بخور.

منوی ایرانی روز مسابقه

صبحانهنان (بربری/سنگک) با عسل یا مربا + تخم‌مرغ + چای کم‌رنگ — یا فرنی/شیربرنج
۳ تا ۴ ساعت قبلچلو مرغ (برنج کته + سینه مرغ گریل) + کمی ماست؛ بدون سالاد زیاد و غذای چرب
۱ تا ۲ ساعت قبل۳ تا ۴ خرما یا یک موز + ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلی‌لیتر آب
حین مسابقههر ۲۰ دقیقه چند جرعه نوشیدنی و هر ساعت ۳۰ تا ۶۰ گرم کربوهیدرات
بعد از مسابقهدوغ کم‌نمک یا شیر + ساندویچ مرغ/تخم‌مرغ، و ۲ تا ۳ ساعت بعد غذای کامل (کباب یا خوراک مرغ با برنج و سبزی)

نکات کلیدی

  • حدود ۸۰٪ دویدن‌ها باید آرام باشد.
  • حجم هفتگی را بیش از ۱۰ درصد در هفته زیاد نکن.
  • در دوهای بیش از ۷۵ دقیقه هر ساعت ۳۰ تا ۶۰ گرم کربوهیدرات (مثلاً خرما) بخور.

سؤالات متداول دویدن

برنامه بدنسازی دویدن با بدنسازی معمولی چه فرقی دارد؟

در دویدن هدف، عملکرد در رشته است نه فقط عضله. برنامه سورن‌فیت قدرت و توان مورد نیاز دویدن را با حرکات پیشگیری از زانوی دونده، شین‌اسپلینت، تاندون آشیل و درد کف پا (پلانتار) ترکیب می‌کند و حجم را با روزهای تمرین فنی و مسابقه هماهنگ می‌کند.

در فصل مسابقات هم باید وزنه بزنم؟

بله، ولی کم و هدفمند: ۱ تا ۳ جلسه کوتاه برای حفظ قدرت، با فاصله از روز مسابقه (هرگز روز قبل از مسابقه). سورن‌فیت این زمان‌بندی را خودکار انجام می‌دهد.

تغذیه روز مسابقه چطور است؟

۳ تا ۴ ساعت قبل: وعده اصلی پرکربوهیدرات، کم‌چرب و کم‌فیبر (مثل چلو مرغ یا ماکارونی با مرغ). تا ۱ ساعت بعد: ۲۰ تا ۴۰ گرم پروتئین + کربوهیدرات (مثل ماست و نان و خرما، یا شیر و موز، یا چلو کباب مرغ).

رشته‌های دیگر

برنامه دویدن تو یک دقیقه فاصله دارد

رایگان؛ بدون نیاز به کارت بانکی.

شروع رایگان