برنامه بدنسازی و آمادگی جسمانی دویدن
برنامه دویدن برای ۵ کیلومتر، ۱۰ کیلومتر، نیمهماراتن و ماراتن: دوی آرام، تمپو، اینتروال و دوی طولانی با افزایش تدریجی، بهعلاوه تمرین قدرتی و پیشگیری از شیناسپلینت و آسیب آشیل.
دورهبندی فصل
خارج از فصل: زمان ساختن پایه: حجم قدرتی بیشتر، هوازی پایه و رفع ضعفها.
پیشفصل: تبدیل قدرت به توان و آمادگی ویژه رشته؛ شدت بالا و حجم متوسط.
فصل مسابقات: حفظ قدرت با حجم کم، ریکاوری و مدیریت بار اطراف روز مسابقه.
اوج / نزدیک مسابقه مهم: کاهش حجم (تیپر)، حفظ شدت و تازه ماندن برای روز مسابقه.
پیشگیری از آسیب
آسیبهای رایج دویدن: زانوی دونده، شیناسپلینت، تاندون آشیل و درد کف پا (پلانتار).
در هر جلسه حرکات پیشگیری مخصوص همین آسیبها گنجانده میشود.
هدف مسافت: ۵ کیلومتر، ۱۰ کیلومتر، نیمهماراتن، ماراتن، تریل / کوهستان
تستهای آمادگی
- زمان ۵ کیلومتر — بهترین زمان ۵ کیلومتر.
- زمان ۱۰ کیلومتر — بهترین زمان ۱۰ کیلومتر.
- تست کوپر (۱۲ دقیقه) — بیشترین مسافتی که در ۱۲ دقیقه میدوی؛ تخمین VO2max.
- ضربان قلب استراحت — صبح بعد از بیدار شدن؛ نشانه آمادگی هوازی.
نتایج روی نمودار ذخیره و رکوردها مشخص میشوند.
نمونه اجزای برنامه دویدن
آمادگی ویژه رشته
دوی آرام هوازی (پایه) آمادگی و استقامت
دوی اینتروال آمادگی و استقامت
دوی تمپو (آستانه) آمادگی و استقامت
دوی طولانی آمادگی و استقامت
فارتلک (بازی سرعت) آمادگی و استقامت
اسپرینت سربالایی آمادگی و استقامت
دریلها و توان
اسکیپ A (دریل فنی دویدن) دریل مهارتی
پرش پوگو (مچ پا) پلایومتریک و توان
پرش تکپا و ثبات پلایومتریک و توان
پرش طول جفت پلایومتریک و توان
پیشگیری از آسیب
پایینآوردن آهسته ساق (آشیل) پیشگیری از آسیب
بالا آوردن پنجه (ساق جلو) پیشگیری از آسیب
ابداکشن ران خوابیده پیشگیری از آسیب
تعادل تکپا پیشگیری از آسیب
تحرک و کشش
کشش خمکننده ران تحرک و کشش
تحرک مچ پا (زانو به دیوار) تحرک و کشش
کشش پشتران تحرک و کشش
تغذیه ورزشی دویدن
قبل از تمرین
- ۳ تا ۴ ساعت قبل: وعده اصلی پرکربوهیدرات، کمچرب و کمفیبر (مثل چلو مرغ یا ماکارونی با مرغ).
- ۱ تا ۲ ساعت قبل: میانوعده سبک (نان و عسل، موز، ۳ تا ۴ خرما).
- غذای سرخکرده، پرادویه و حبوبات سنگین را نزدیک تمرین نخور.
حین تمرین
- تمرینهای بیش از ۶۰ تا ۷۵ دقیقه: هر ساعت ۳۰ تا ۶۰ گرم کربوهیدرات (۳ تا ۵ خرما، کشمش یا نوشیدنی ورزشی).
- بیش از ۲٫۵ ساعت: تا ۹۰ گرم در ساعت (ترکیب گلوکز و فروکتوز، فقط اگر رودهات تمرین کرده باشد).
بعد از تمرین
- تا ۱ ساعت بعد: ۲۰ تا ۴۰ گرم پروتئین + کربوهیدرات (مثل ماست و نان و خرما، یا شیر و موز، یا چلو کباب مرغ).
- اگر کمتر از ۸ ساعت تا جلسه بعد فاصله داری، ۱ تا ۱٫۲ گرم کربوهیدرات به ازای هر کیلو در ۴ ساعت اول بخور.
منوی ایرانی روز مسابقه
| صبحانه | نان (بربری/سنگک) با عسل یا مربا + تخممرغ + چای کمرنگ — یا فرنی/شیربرنج |
|---|---|
| ۳ تا ۴ ساعت قبل | چلو مرغ (برنج کته + سینه مرغ گریل) + کمی ماست؛ بدون سالاد زیاد و غذای چرب |
| ۱ تا ۲ ساعت قبل | ۳ تا ۴ خرما یا یک موز + ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیلیتر آب |
| حین مسابقه | هر ۲۰ دقیقه چند جرعه نوشیدنی و هر ساعت ۳۰ تا ۶۰ گرم کربوهیدرات |
| بعد از مسابقه | دوغ کمنمک یا شیر + ساندویچ مرغ/تخممرغ، و ۲ تا ۳ ساعت بعد غذای کامل (کباب یا خوراک مرغ با برنج و سبزی) |
نکات کلیدی
- حدود ۸۰٪ دویدنها باید آرام باشد.
- حجم هفتگی را بیش از ۱۰ درصد در هفته زیاد نکن.
- در دوهای بیش از ۷۵ دقیقه هر ساعت ۳۰ تا ۶۰ گرم کربوهیدرات (مثلاً خرما) بخور.
سؤالات متداول دویدن
برنامه بدنسازی دویدن با بدنسازی معمولی چه فرقی دارد؟
در دویدن هدف، عملکرد در رشته است نه فقط عضله. برنامه سورنفیت قدرت و توان مورد نیاز دویدن را با حرکات پیشگیری از زانوی دونده، شیناسپلینت، تاندون آشیل و درد کف پا (پلانتار) ترکیب میکند و حجم را با روزهای تمرین فنی و مسابقه هماهنگ میکند.
در فصل مسابقات هم باید وزنه بزنم؟
بله، ولی کم و هدفمند: ۱ تا ۳ جلسه کوتاه برای حفظ قدرت، با فاصله از روز مسابقه (هرگز روز قبل از مسابقه). سورنفیت این زمانبندی را خودکار انجام میدهد.
تغذیه روز مسابقه چطور است؟
۳ تا ۴ ساعت قبل: وعده اصلی پرکربوهیدرات، کمچرب و کمفیبر (مثل چلو مرغ یا ماکارونی با مرغ). تا ۱ ساعت بعد: ۲۰ تا ۴۰ گرم پروتئین + کربوهیدرات (مثل ماست و نان و خرما، یا شیر و موز، یا چلو کباب مرغ).